Jakie są typowe objawy nerwicy natręctw?

Zaburzenia obsesyjno – kompulsyjne, inaczej nazywane nerwicą natręctw, są chorobą psychiczną powodowaną przez różne czynniki, zarówno biologiczne, takie jak genetyka, jak również uwarunkowania społeczne (w tym rodzinnie). Na pojawienie się nerwicy, jak również późniejszy przebieg choroby, wpływają różne sytuacje. Nerwica natręctw jest przypadłością znaną od wielu lat. Przez ten czas medycyna przedstawiała różne sposoby leczenia jej oraz obchodzenia się z pacjentami. Wiele teorii z nią związanych było nieprawdziwych i przez lata kolejnych badań dokonywano wielu przewartościowań w dziedzinie wiedzy na jej temat.

Objawy zaburzeń obsesyjno – kompulsyjnych są dosyć łatwe do zauważenia i zidentyfikowania, zarówno przez otoczenie, jak i samych chorych. Czasami zachowanie podczas choroby jest sprzeczne z charakterem i systemem wartości danej osoby i już na tym etapie pojawiają się podstawowe dysonanse, pozwalające wykazać dany problem. Bywają bowiem sytuacje, w których osoba religijna, pod wpływem zaburzeń obsesyjnych, zaczyna odczuwać potrzebę podważania czy nawet obrażania wartości religijnych. Dodatkowo towarzyszy temu nieustający lek, bowiem chory obawia się, że zaniechanie jakiejś czynności będzie wiązało się z niebezpiecznymi konsekwencjami. Obawia się swoistej kary za nie wykonanie tej czynności. Karą tą może być na przykład wypadek lub choroba bliskiej mu osoby. Chory zdaje sobie sprawę z absurdalności tego lęku ale jednocześnie nie potrafi mu się oprzeć. Lęk i frustracja powodują, że nie można przeciwdziałać zaistniałej sytuacji, bowiem to również prowadzi do późniejszych stanów lękowych. Swoiste zamknięte koło powtarzających się obsesji i kompulsji.

Zaburzenia obsesyjno – kopulsyjne, jak sama nazwa wskazuje, objawiają się w postaci pewnych obsesji i kompulsji. Obsesjami możemy nazwać pewne irracjonalne myśli i wyobrażenia, które pojawiają się u chorego niezależnie od jego świadomości powodując lęki, cierpienie i pragnienie uwolnienia się od nich. Takie myśli często mają związek np. z przemocą, religią lub seksualnością, jak również z maniakalnym dążeniem do porządku, czystości, zachowania higieny i symetrii. Objawia się to np. w częstym myciu rąk czy układaniu przedmiotów w symetryczny sposób. Niekiedy pacjenci miewają myśli odnoszące się do zdrowia, np. obawiają się zakażenia czy też zarażenia jakąś chorobą. Pojawia się wówczas nieustające pragnienie zachowywania nieskazitelnej czystości ciała. Chory wielokrotne i intensywne sprawdza, czy wszystkie narzucone sobie rytualne czynności zostały wykonane idealnie. Zazwyczaj dotyczy to zachowań codziennych, które zazwyczaj wykonuje się właściwie bezwarunkowo i mechanicznie. Osoba z zaburzeniami bacznie i rozważnie przykłada się do wykonywanych obowiązków. Niekiedy zanim wyjdzie z mieszkania nawet kilkukrotnie będzie do niego wracać, w celu sprawdzenia, czy okna lub drzwi zostały zamknięte, czy kurki z gazem na pewno są zakręcone. Lęk przed konsekwencjami związanymi z niezamknięciem okna czy niesprawdzeniem kurków z gazem urasta do monstrualnych wręcz rozmiarów.

Bardzo często osoby cierpiące na nerwicę natręctw objawiają swoje schorzenie poprzez paniczny strach dotykania przedmiotów w miejscach publicznych, bowiem obawiają się, że są one skażone i brudne. Wiąże się to również z kompulsjami mycia, często wręcz szorowania ciała aż do krwi. Niekiedy pojawiają się obsesyjne myśli związane ze stanami agresywnymi w zupełnie nieprzewidzianych momentach i właściwie bez żadnego racjonalnego powodu. Mogą się one ujawniać np. w sytuacji mijania jakiegoś człowieka na ulicy. Ujawnia się wówczas irracjonalne pragnienie pobicia go. Chory oczywiście zdaje sobie sprawę z bezsensowności własnych wyobrażeń, jednak jest zupełnie pozbawiony kontroli nad nimi. Bywa również, że po zobaczeniu jakiegoś ostrego przedmiotu, typu nóż, osoba z zaburzeniami ma wizje bądź obrazy prezentujące scenę skrzywdzenia owym przedmiotem jakiejś osoby.

Drugi człon nazwy zaburzeń wskazuje na występowanie kompulsji, czyli pewnych rytuałów, które chory wykonuje, by zapobiec konsekwencjom związanym z ich zaniechaniem. Wiąże się to np. z dotykaniem pewnych przedmiotów, również z dokładnym myciem po każdorazowym przebywaniu w miejscu publicznym, czy dokładnym sprawdzaniem symetrii układanych przedmiotów podczas codziennie wykonywanych porządków. Pamiętam ile czasu zajmowało mi zwykłe wyjście z mieszkania. Sprawdzałem wielokrotnie kurki od gazu, okna, kran w łazience a na koniec, już po wyjściu z mieszkania wiele razy naciskałem klamkę upewniając się, że na pewno zamknąłem dobrze drzwi. Takie zwykłe wyjście na dwór czy do sklepu potrafiło mi zająć kilkanaście minut.

Nerwica natręctw ma wiele objawów, które są zauważalne przez chorych, ale zupełnie nie dają się kontrolować. Często wpływa to na całe życie człowieka, który może mieć problemy z codziennymi relacjami społecznymi. Objawy mogą wpływać także na życie rodzinne. Ciągle nawracają do umysłu chorego nieprzyjemne idee, myśli, fantazje i impulsy, których nie można zignorować lub nie zwracać na nie uwagi, gdyż wraz z nimi ujawnia się nieuzasadniony lęk przed konsekwencjami. Pacjent zdaje sobie sprawę z irracjonalności myśli i działań, jednak nie potrafi ich zaniechać. Innymi objawami mogą być: zwątpienie, zamartwianie się, ostrożność, ambiwalencja i niemożność podjęcia decyzji w różnych sprawach.

Po wykryciu objawów nerwicy należy rozpocząć leczenie, które najczęściej składa się z terapii farmakologicznej połączonej z psychoterapią. Odpowiednio zastosowana terapia może prowadzić nawet do całkowitego wyleczenia pacjenta.